Công nghệ máy móc tụt hậu thách thức trước thềm TPP

11.Tháng Mười Hai.2015

Hiện nay, 90% doanh nghiệp ở Việt Nam là doanh nghiệp vừa và nhỏ, các doanh nghiệp này phần lớn đều đang sử dụng công nghệ tụt hậu so với mức trung bình của thế giới từ 2 – 3 thế hệ. Đây là con số được đưa ra từ thống kê của Bộ Khoa học và Công nghệ tại Tại hội thảo “Cơ hội hợp tác đầu tư thiết bị máy công nghiệp và chính sách xuất nhập khẩu tại Việt Nam” được tổ chức ngày 21/10/2015, trong khuôn khổ Hội chợ quốc tế hàng Công nghiệp Việt Nam.

75% là máy móc và công nghệ tụt hậu

Việc đổi mới máy móc thiết bị đồng nghĩa với tăng năng lực sản xuất, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Việc đổi mới này càng cấp bách khi Việt Nam là một trong các nước tham gia Hiệp định Đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP).

 

TBKH

Theo thống kê từ Bộ Khoa học và Công nghệ cho thấy, hiện nay cả nước có gần 600.000 doanh nghiệp với hơn 90% là doanh nghiệp vừa và nhỏ, phần lớn đều đang sử dụng công nghệ tụt hậu so với mức trung bình của thế giới từ 2 – 3 thế hệ. Trong số đó có đến 76% máy móc, dây chuyền công nghệ nhập thuộc thế hệ những năm 60 – 70 của thế kỷ trước, 75% số thiết bị đã hết khấu hao.

Bà Trịnh Thị Bích Ngọc, Vụ Chính sách Thuế (Bộ Tài chính) cho biết, hiện nay máy móc, thiết bị công nghiệp của Việt Nam chủ yếu là nguồn nhập khẩu. Số liệu nhập khẩu mặt hàng này những năm qua liên tục tăng cho thấy nhu cầu đầu tư, đổi mới công nghệ của doanh nghiệp đã cải thiện. “Tuy nhiên, khảo sát từ chương trình phát triển của Liên hợp quốc (UNDP) cho thấy, tỷ lệ giá trị nhập khẩu công nghệ, thiết bị của Việt Nam mỗi năm chưa đến 10% tổng kim ngạch nhập khẩu của cả nước, trong khi đó ở các nước phát triển, tỷ lệ này là 40%”, bà Ngọc nhấn mạnh.

Ông Trịnh Đình Đề, Hội Tự động hóa Việt Nam cũng cho rằng, công nghệ, thiết bị góp phần quan trọng để doanh nghiệp tăng năng suất, giảm giá thành sản phẩm, tăng sức cạnh tranh và đẩy mạnh mở rộng thị trường. Tuy nhiên, hiện còn rất nhiều doanh nghiệp sử dụng công nghệ lạc hậu, thậm chí gây tốn nhiên liệu sản xuất. Vì vậy, bên cạnh một số lĩnh vực đã đổi mới và phát triển bứt phá như doanh nghiệp ngành sữa, chế biến thực phẩm, nhựa, gỗ ép…thì nhiều dự án của Việt Nam không thể tham gia vào các chuỗi cung ứng cho các tập đoàn lớn để xuất khẩu. Chúng ta chỉ là nhà gia công, hoặc chủ yếu xuất khẩu nguyên liệu với giá trị thấp mà không thể sản xuất sản phẩm thu về giá trị gia tăng cao.

Vấn đề đặt ra khi Việt Nam tham gia TPP

Khi Việt Nam gia nhập vào TPP, doanh nghiệp có rất nhiều cơ hội thu hút đầu tư nước ngoài và nhu cầu nhập khẩu thiết bị máy móc để phát triển. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cũng cần nhìn rõ về cơ hội tham gia sâu hơn, hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng kinh tế toàn cầu như chuỗi dệt may, da dày, hải sản, cà phê… Hiện nay, doanh nghiệp Việt Nam vẫn chủ yếu đang đi làm gia công mà chưa tự đứng ra đầu tư xây dựng thương hiệu của mình để tham gia sâu hơn nữa trong chuỗi cung ứng này như: thiết kế, đầu tư, xây dựng sản phẩm.

pic2

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Tổng thư ký Phòng thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết: “TPP như một ‘vựa lúa’ của những cơ hội. Vấn đề còn lại là khả năng của doanh nghiệp đến đâu để chớp được cơ hội. Doanh nghiệp không nên nhìn TPP như một phép màu mà nên nhìn lại nguồn lực của mình để chuẩn bị tiềm lực thật tốt, đón đầu cơ hội đặc biệt là các nguồn lực tài chính, nhân lực, khoa học công nghệ; đồng thời xác định cơ hội để tiếp cận thị trường hiệu quả nhất. Doanh nghiệp cũng cần nắm rõ quy định thể chế TPP để đứng vững trong cuộc chơi này”.

Ông Vinh cũng cho biết thêm, cơ hội quan trọng nhất của doanh nghiệp Việt Nam khi Hiệp định TPP thực thi là cơ hội nhập khẩu từ các nước TPP với thuế ưu đãi, đó không đơn giản là thịt bò, nông sản mà còn là nhập khẩu máy móc thiết bị với nguồn thuế suất giảm. Vì thế, doanh nghiệp trong từng ngành hàng cần phải nhận ra rõ mức độ cạnh tranh, nguồn lực doanh nghiệp đến đâu để chuẩn bị không bỏ lỡ những cơ hội phát triển.

Từ những yêu cầu đặt ra trong giai đoạn hiện nay và sắp tới, Chính phủ đã có nhiều biện pháp để hỗ trợ thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ, đặc biệt là chính sách thuế đã có nhiều ưu đãi đối với việc đổi mới công nghệ. Luật Thuế Suất nhập khẩu hiện hành cho phép miễn thuế đối với doanh nghiệp nhập khẩu máy móc, thiết bị tạo tài sản cố định thuộc các lĩnh vực ưu đãi đầu tư nêu tại phụ lục của luật như lĩnh vực nông – lâm – ngư nghiệp, lĩnh vực dầu khí, công nghệ cao. Các mức thuế suất thuế nhập khẩu cũng được xây dựng theo hướng mức thuế thấp, chủ yếu ở mức 0% đối với các máy móc, thiết bị trong nước chưa sản xuất được và để mức cao tối đa đối với các lọai máy trog nước đã sản xuất được, đáp ứng đủ nhu cầu sử dụng cả về số lượng và chất lượng.

“Cơ hội của doanh nghiệp Việt Nam rất lớn trong xuất khẩu, mở rộng được thị trường xuất khẩu khi Việt Nam tham gia Hiệp định TPP. Bởi vậy, doanh nghiệp muốn cạnh tranh trên sân chơi thương mại tự do toàn cầu, cần đổi mới công nghệ, máy móc thiết bị nhiều hơn nữa. “Miếng bánh kinh tế màu mỡ” có rất nhiều người muốn được chia phần và doanh nghiệp Việt Nam cũng không thể bỏ lỡ” – bà Trịnh Thị Bích Ngọc nhấn mạnh.

3